Aile Konutu Üzerinde Tasarruf Karşısında Eşin Hakları

Nisan 2, 2019

Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir. Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.

Tapu kütüğüne şerh bulunmaması durumunda dahi eşin aile konutu üzerinde tapu iptal ve tescil tesisi ve aile konutu şerhinin eklenmesini talep edebilecektir. Bu hak Türk Medeni Kanunu 194. Maddesinden kaynaklıdır. Zira Medeni Kanuna göre eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedilemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlanamaz. Ancak burada tapuya güven ilkesine bir istisna getirilmesi söz konusu da değildir.

KILIÇOĞLU, tapuya güven ilkesine dayalı görüşü şu şekilde savunmaktadır: “TMK. m. 1023 gereğince tapu kaydına güvenerek bir ayni hakkın kazanılmasında iyiniyetin korunacağı tartışmaya yer vermeyecek biçimde ifade edilmektedir. Türk Yasa Koyucusunun amacı, 194. maddenin 3. fıkrası ile TMK. m. 194 f. I hükmüne dahil olan işlemlerde tapuya güven ilkesine bir istisna getirmek değildir. Eğer böyle olsaydı 3. fıkra hükmünü getirmeye gerek görmezdi. Bu fıkra hükmü getirilmek sureti ile tapuya güven ilkesinin 194 maddedeki işlemler için aynen devam ettiği kabul edilmiştir. Zira 3. fıkra hükmü, tapuda konutla ilgili gerekli şerhin verilmesi olanağını getirmekle, bu şerhin verilmediği hallerde aile konutu üzerinde tapu kaydına iyiniyetle güvenerek ayni hak kazanan kişinin iyiniyetinin korunacağını öngörmüştür. Madde, tehlikeyi öngördüğü için, tapuya şerh olanağı getirmiştir. Diğer eş, üçüncü kişilerin ayni hak kazanmasını önlemek istiyorsa, bu şerhi verdirmek zorundadır.

Önemle belirtmek gerekir ki TMK 194. Maddesi gereği tapuya şerh vermeyen eşin aile konutu ile ilgili tasarrufta kötüniyetli iktisap eden aleyhine tapu iptal ve tescil davasıyla aile konutu şerhinin eklenmesi davası açılabilecektir. Örnek vermek gerekirse konut maliki eş söz konusu gayrimenkulü akrabasına devretmişse ve eşin açık rızası alınmadıysa; eş tapu iptal ve tescil açabilecek, satın alan iyiniyetli sayılmayacaktır. Zira tarafların evli olduklarını ve o evin aile konutunu bilen, bilmesi gereken kişi konumundadır.

Aynı şekilde eş rızası alınmayan diğer durumlarda da aile konutu olduğunu bilen, bilmesi gereken kişilere karşı iptale tabidir. Böyle bir durumda tapu eski eş adına tescil edilerek tapuya aile konutu şerhi eklenecektir. Bu hakkın farkında olunması ve eşler arasında özellikle ailenin en önemli malvarlığına karşı yapılan tasarrufun iptal ettirme hakkının bulunduğu bilinmelidir. Bu süreçte aile konutu üzerinde izni olmaksızın tasarrufta bulunulan diğer eşin haklarını savunabilmesi için uzman görüşü ve desteği almasında yarar bulunmaktadır.